Pierzchnica

W dniu 19.06.1811 r. hr. Stanisław Tarnowski, właściciel dóbr wielkiego klucza Maleszowskiego, w skład którego wchodziła m.in. wieś Piotrkowice 1 , otrzymał "rezolucją Świetnej Podprefektury, którą osada Piotrkowice w miasteczko ma być przemieniona, a to na mocy reskryptu J. W. Ministra Spraw Wewnętrznych de datta 19 maja..." 2 . Hrabia Tarnowski z oburzeniem zaprotestował przeciwko tej decyzji Świetnej Podprefektury powiatu Szydłów, naruszającej "...prawa jego własności i zachowując kroki potrzebne do poszukiwania w tej mierze sprawiedliwości, zniewolony egzekucją - jak pisał - która mimo nieprzerachowanych już ciężarów nowy krok przyniosła... w celu przedstawienia burmistrza, widząc, że osada ta nigdy nie będąc jako miasteczko urządzona, nie zawiera w mieszkańcach żadnego, któren by mógł urząd ten mógł zastąpić, widzi się będąc przymuszonym sam siebie podać..." 3 , dopóki sprawiedliwości nie dojdzie. Spór trwał długo, zaczął się bowiem za czasów Księstwa W...

W 1861 roku, po krwawym stłumieniu manifestacji patriotycznych przez Rosjan, Kościół Katolicki ogłosił Żałobę Narodową. Znaczenie żałoby w społeczeństwie polskim wydatnie wzrosło po upadku Powstania Styczniowego 1863/64 r. Wobec ścisłego zakazu stosowania jakichkolwiek symboli nawiązujących do suwerennej Polski, żałoba miała swój odrębny symbol. W skład znaku wchodziły: krzyż, kotwica i serce. Symbolizują one hasła: wiara , nadzieja i miłość . I właśnie z tym znakiem wiąże się moje odkrycie w pierzchnickiej świątyni - kościele pw. św. Małgorzaty. Otóż okazuje się, że zarówno ołtarz główny, jak i oba ołtarze boczne zawierają u podstaw symbolikę Maryjną z wplecionymi symbolami krzyża, kotwicy i serca. Wszystkie trzy ołtarze powstały na przełomie XIX i XX wieku i śmiało można postawić tezę, że umieszczenie na nich takiej właśnie symboliki było jedną z form szczególnej dbałości fundatorów i Kościoła o tożsamość narodową Polaków w okresie zaborów.  Prawy ołtarz boczny Le...

Aleksander Marjański urodził się 12 października 1843 r. w Daleszycach. Jego rodzicami byli Jan Maryański i Maryanna z Kryczków, którzy wzięli ślub w Daleszycach, w 1839 r. Ukończył 6-klasową Wyższą Szkołę Realną i Seminarium Nauczycielskie w Warszawie. Pracował jako nauczyciel w szkole elementarnej. Po wybuchu Powstania Styczniowego wyruszył z Warszawy do oddziału pułkownika Józefa Śmiechowskiego sformowanego na Mazowszu. W końcu stycznia jego oddział złączył się z oddziałem generała Antoniego Jeziorańskiego, a pod Małogoszczem przeszedł pod rozkazy generała Mariana Langiewicza. 4 lutego uczestniczył w zajęciu Rawy Mazowieckiej, a 6 lutego 1863 roku w bitwie pod Lubochnią. 24 lutego 1863 r. został ranny w lewą rękę w bitwie pod Małogoszczem. Leczył się w krakowskim szpitalu Św. Ducha. 28 kwietnia 1863 r. wkroczył na Lubelszczyznę w Korpusie generała Jeziorańskiego, składającym się z oddziałów generała Antoniego Jeziorańskiego, generała Aleksandra Waligórskiego i generała ...

Kim był? Kim byli jego rodzice? Jak mawiał jego prawnuk Stanisław IV: "stugębną plotką" był głośny romans księżnej Heleny Lubomirskiej z Wielkim Księciem Konstantym, wynikiem, którego było przyjście na świat Stanisław Eugeniusza Hiszpańskiego (1816 r. (?)). Oficjalnie był on dzieckiem nieznanych rodziców, którym opiekowała się pewna dama z upoważnienia księżnej. Nawet na łożu śmierci opiekunka nie wyjawiła nazwisk rodziców. Fakt ożenku (1837 r.) Stanisława Eugeniusza z przedstawicielką znanego i szanowanego rodu Wróblewskich – Zofią potwierdzałby tę tezę. Stanisław (I-szy) został z czasem wybitnym rzemieślnikiem i przedsiębiorcą, twórcą dynastii "szewców Hiszpańskich". Należał do najpopularniejszych obywateli Warszawy. Było to wynikiem jego intensywnej działalności gospodarczej, społecznej i politycznej..." Znany był, jako hojny darczyńca na rzecz Warszawskiego Tow. Dobroczynności”... (T. Świątek Warszawski ruch społecznikowski) ". Wielokrotnie wybier...

Grzybowski Ludomir , uczestnik Powstania Styczniowego, autor wspomnień "Opis powstania polskiego w roku 1863 i 1864 w województwie krakowskim", które stanowią cenny materiał pamiętnikarski. Był synem urzędnika sądu w Chęcinach. Do Powstania Styczniowego pracował w chęcińskim sądzie poprawczym jako archiwista. W okresie manifestacji patriotyczno-religijnych w latach 1860–1861, będąc mieszkańcem Chęcin, czynnie w nich uczestniczył. Pracował w organizacji cywilnej powstania. Po wybuchu Powstania Styczniowego dołączył do oddziału Mariana Langiewicza na Świętym Krzyżu. Z oddziałem Langiewicza przeszedł cały szlak bojowy po Grochowiska. Po bitwie tej Langiewicz i część powstańców przeszła do Galicji i tam zostali aresztowani przez Austriaków. Grzybowski nie przeszedł. Od czerwca 1863 r. był w oddziale powstańczej żandarmerii Bogusza, następnie pod rozkazami Iskry, później Chmieleńskiego.  W październiku 1863 r. roku trafił pod rozkazy gen. Hauke Bosaka. Służył w kawalerii...

Już 1 stycznia 2019 r. Pierzchnica odzyska prawa miejskie. To niezaprzeczalnie akt sprawiedliwości historycznej! Pierzchnica tuż po Powstaniu Styczniowym została zdegradowana jako ośrodek miejski do roli osady. Można przyjąć z dużym prawdopodobieństwem, że było to efektem reperkusji właśnie po Powstaniu z lat 1863/64. Pierzchnica bowiem, pod koniec XIX wieku odnotowywała znaczne ożywienie gospodarcze. I to nie względy ekonomiczne zdecydowały o umniejszeniu znaczenia naszego miasteczka przez władze carskie. Wpływ zapewne miał znaczący udział mieszkańców tego rejonu w zrywie z 1863 r. Aby w sposób szczególny upamiętnić moment przywrócenia praw miejskich po 150 latach, został zaprojektowany i wykonany medal okolicznościowy. Odlany w niewielkim nakładzie będzie materialnym śladem tego ważnego dla lokalnej społeczności wydarzenia. Upamiętnia on również postać Macieja Sołtyka, który miał niebagatelny wpływ na funkcjonowanie miasta Pierzchnica. Był również fundatorem kościoła...

Karol Kalita ps Rębajło O tym jak dziesięciu kosynierów skutecznie udawało cały batalion…  kosynierzy Jest poranek, 9 grudnia 1863 roku. Powstańczy oddział liczący około 150 piechurów, ponad 20 kawalerzystów i 10 kosynierów wychodzi ze wsi  Ujny  udając się do miejsca planowanego postoju, do Huty Szczeceńskiej (obecnie Huta Szklana w gminie Pierzchnica). Dowodzący oddziałem major Karol Kalita de Brenzenheim ps. “Rębajło” rozkazuje pozostać w Ujnach konnej pikiecie pod dowództwem wachmistrza Truskolaskiego. Jej zadaniem jest ostrzec powstańców na wypadek pojawienia się we wsi wojsk carskich, które od jakiegoś czasu prowadziły szeroko zakrojone działania mające na celu odkrycie miejsc pobytu polskich oddziałów powstańczych w świętokrzyskich lasach. M imo iż   Huta Szczeceńska   była zamieszkała wyłącznie przez ubogich węglarzy, to w istniejących tam wówczas dziesięciu chałupach powstańcy zostali bardzo ciepło przyjęci. Mieszkańcy podzielili się żywnością...